Olej w sprężonym powietrzu. Skąd się bierze i co może być przyczyną?

Niewielka ilość oleju pracującego wewnątrz sprężarki olejowej jest czymś normalnym. Problem zaczyna się wtedy, gdy olej przedostaje się do instalacji sprężonego powietrza, pojawia się na filtrach, przewodach, narzędziach albo bezpośrednio przy maszynach.

W takiej sytuacji często pierwszym podejrzeniem jest separator oleju. I rzeczywiście może on być przyczyną, ale nie zawsze.

Jako serwisant spotykam się z sytuacjami, w których wymiana separatora nie rozwiązuje problemu, ponieważ przyczyna znajduje się gdzie indziej. Dlatego przed wymianą kolejnych części warto sprawdzić cały układ.

Jeśli w instalacji pojawia się olej, najpierw trzeba ustalić jego źródło, a dopiero później decydować o wymianie separatora czy innych elementów.

Dlaczego w sprężarce w ogóle znajduje się olej?

W sprężarkach śrubowych olejowych olej pełni kilka ważnych funkcji.

Odpowiada między innymi za:

• smarowanie elementów sprężających,
• chłodzenie,
• uszczelnienie przestrzeni pomiędzy elementami sprężającymi,
• odprowadzanie ciepła.

Podczas pracy olej miesza się ze sprężonym powietrzem, dlatego później musi zostać od niego oddzielony.

Do tego służy między innymi separator oleju oraz układ odpowiedzialny za odprowadzenie oddzielonego oleju z powrotem do obiegu.

Jeżeli któryś z tych elementów nie działa prawidłowo, ilość oleju trafiającego dalej do instalacji może wzrosnąć.

1. Zużyty separator oleju

To jedna z pierwszych rzeczy, które warto sprawdzić.

Separator ma za zadanie oddzielić olej od sprężonego powietrza przed opuszczeniem sprężarki. Wraz z czasem pracy jego skuteczność może spadać.

Problemy mogą pojawić się również wtedy, gdy separator:

• jest mocno zabrudzony,
• został uszkodzony,
• został źle zamontowany,
• nie jest właściwie dobrany do urządzenia,
• przekroczył zalecany okres eksploatacji.

Jednym z objawów może być większa ilość oleju w instalacji.

Ale ważne: olej za sprężarką nie oznacza automatycznie uszkodzonego separatora.

2. Problem z układem odsysania oleju

To element, o którym użytkownik często nawet nie wie.

Olej oddzielony przez separator musi zostać odprowadzony z powrotem do układu. Służy do tego przewód odsysania oleju wraz z odpowiednimi elementami sterującymi i zaworami.

Jeżeli przewód jest:

• zatkany,
• załamany,
• nieszczelny,
• źle zamontowany,

albo zawór nie pracuje prawidłowo, olej może pozostawać w separatorze i być porywany przez strumień sprężonego powietrza.

Dlatego przy diagnostyce oleju w sprężonym powietrzu warto sprawdzić nie tylko sam separator.

3. Zbyt wysoki poziom oleju

Czasami przyczyna jest dużo prostsza.

Jeżeli do sprężarki wlano za dużo oleju, układ może mieć problem z prawidłowym jego oddzielaniem.

W efekcie więcej oleju może trafiać do separatora i dalej do instalacji.

Dlatego poziom powinien być sprawdzany zgodnie z zaleceniami producenta i przy odpowiednich warunkach pracy urządzenia.

Dolewanie oleju „na zapas” nie jest dobrym rozwiązaniem.

4. Nieprawidłowa praca zaworu minimalnego ciśnienia

W wielu sprężarkach ważną rolę odgrywa zawór minimalnego ciśnienia.

Pomaga on utrzymać odpowiednie warunki wewnątrz układu potrzebne między innymi do prawidłowej separacji oleju.

Jeśli pracuje nieprawidłowo, może zaburzać warunki pracy całego systemu.

To przykład usterki, której użytkownik zwykle nie rozpozna bez diagnostyki.

5. Problem z odciążaniem sprężarki

Jeżeli sprężarka nieprawidłowo przechodzi z pracy pod obciążeniem do odciążenia, może dochodzić do niepożądanych zmian ciśnienia wewnątrz układu.

W skrajnych przypadkach olej może zostać wyrzucony w stronę dolotu albo przedostawać się tam, gdzie normalnie nie powinien.

Wtedy trzeba sprawdzić między innymi:

• zawór dolotowy,
• elektrozawory,
• przewody sterujące,
• układ odciążania,
• ciśnienie wewnętrzne urządzenia.

6. Nieprawidłowy olej

Nie każdy olej nadaje się do każdej sprężarki.

Olej musi mieć odpowiednią:

• lepkość,
• odporność temperaturową,
• charakterystykę pracy,
• kompatybilność z materiałami zastosowanymi w urządzeniu.

Nieprawidłowo dobrany olej może wpływać na jego separację i pracę całego układu.

Dlatego przy serwisie sprężarki warto sprawdzić, jaki olej został zastosowany i kiedy był ostatnio wymieniany.

7. Zbyt wysoka temperatura pracy

Temperatura ma duży wpływ na właściwości oleju.

Jeżeli sprężarka pracuje zbyt gorąco, może zmienić się lepkość oleju, a jego separacja może stać się mniej skuteczna.

Przyczyną wysokiej temperatury mogą być między innymi:

• zabrudzona chłodnica,
• niewystarczająca wentylacja pomieszczenia,
• zbyt wysoka temperatura otoczenia,
• problem z obiegiem oleju,
• niewłaściwy olej,
• zabrudzenia wewnątrz urządzenia.

Dlatego problem z olejem i przegrzewanie sprężarki czasem mają wspólne źródło.

8. Filtracja za sprężarką jest niewystarczająca

Nawet sprawna sprężarka olejowa nie zapewnia powietrza całkowicie wolnego od pozostałości oleju.

Jeżeli proces produkcyjny wymaga bardzo czystego sprężonego powietrza, stosuje się odpowiednie stopnie filtracji.

W zależności od zastosowania mogą to być między innymi:

• filtry koalescencyjne,
• filtry dokładne,
• filtry z węglem aktywnym.

Tutaj trzeba jednak rozróżnić dwie rzeczy.

Filtracja nie powinna służyć do ukrywania awarii sprężarki.

Jeżeli urządzenie nagle zaczęło wynosić znacznie więcej oleju niż wcześniej, najpierw trzeba znaleźć przyczynę.

Po czym poznać, że oleju jest za dużo?

Objawy bywają różne.

Można zauważyć między innymi:

• oleisty osad w przewodach,
• olej na wkładach filtracyjnych,
• zabrudzenie elementów pneumatycznych,
• ślady oleju przy spustach kondensatu,
• olej przy narzędziach pneumatycznych,
• zwiększone zużycie oleju przez sprężarkę.

Szczególnie istotny jest ostatni punkt.

Jeżeli wcześniej poziom oleju był stabilny, a teraz trzeba go regularnie uzupełniać, warto sprawdzić, gdzie olej znika.

Wymieniłem separator, ale problem nadal występuje

To sytuacja, z którą można się spotkać.

Nowy separator nie pomoże, jeśli rzeczywistą przyczyną jest:

• zatkany przewód odsysania oleju,
• uszkodzony zawór,
• problem z odciążaniem,
• zbyt wysoki poziom oleju,
• nieprawidłowe ciśnienie wewnętrzne,
• niewłaściwe warunki pracy sprężarki.

Dlatego nie polecam wymieniać kolejnych części w ciemno.

Najpierw diagnoza, później naprawa.

Czasami kilkanaście minut właściwych pomiarów mówi więcej niż wymiana kilku elementów „na próbę”.

Czy olej w sprężonym powietrzu może uszkodzić maszyny?

Może powodować problemy, szczególnie tam, gdzie wymagana jest odpowiednia jakość powietrza.

Nadmierna ilość oleju może:

• zanieczyszczać instalację,
• pogarszać pracę urządzeń pneumatycznych,
• skracać żywotność niektórych elementów,
• zanieczyszczać produkt lub proces technologiczny,
• szybciej zużywać filtry.

Szczególnie istotne jest to w procesach wymagających czystego powietrza.

Dlatego nie warto traktować oleju w instalacji wyłącznie jako problemu estetycznego.

Co możesz sprawdzić samodzielnie?

Bez rozbierania sprężarki można zacząć od kilku prostych rzeczy.

Sprawdź poziom oleju.
Czy jest zgodny z zakresem przewidzianym przez producenta?

Sprawdź zużycie oleju.
Czy trzeba dolewać go częściej niż wcześniej?

Obejrzyj kondensat.
Czy ilość oleju wyraźnie wzrosła?

Sprawdź filtry za sprężarką.
Czy są mocno zabrudzone olejem?

Zwróć uwagę na temperaturę urządzenia.
Czy sprężarka pracuje wyraźnie cieplej?

Jeśli problem pojawił się nagle, jest to cenna informacja dla serwisanta.

Kiedy potrzebna jest naprawa sprężarki?

Jeżeli sprężarka:

• zużywa coraz więcej oleju,
• wyrzuca olej do instalacji,
• ma olej w dolocie,
• szybko zabrudza filtry,
• pracuje w wysokiej temperaturze,
• ma problemy z odciążaniem,
• zachowuje się inaczej niż wcześniej,

warto wykonać dokładną diagnostykę.

Nie każda taka sytuacja oznacza kosztowną naprawę sprężarki. Czasami problem leży w stosunkowo prostym elemencie, ale trzeba go prawidłowo zlokalizować.